Του Γεωργίου Α. Δαουτοπούλου, Καθηγητή Γεωπονίας, ΑΠΘ, info@daoutop.gr

Δεκαετίες τώρα μελετώ, ερευνώ και παρακολουθώ τα δρώμενα στον αγροτικό χώρο σε μια προσπάθεια να βοηθήσω, κατά το μέτρο των δυνατοτήτων μου, αυτόν τον τόπο και τους σκληρά εργαζόμενους να δουν το βιός τους να προκόφτει σε αυτές τις συχνά μεταβαλλόμενες διεθνείς συνθήκες. Οι αναγνώστες και οι αναγνώστριές μου, θα έχουν φαντάζομαι αντιληφθεί την αγωνία μου για το μέλλον των ανθρώπων που κατοικούν στις εσχατιές του Ελληνικού ηπειρωτικού και νησιωτικού χώρου.

Πρόσφατα δημοσίευσα μια σειρά από άρθρα για τις δυνατότητες ανάπτυξης του ορεινού χώρου της χώρας μας. Ήταν το καταστάλαγμα των γνώσεων και εμπειριών που συγκέντρωσα σε αυτήν την πολυετή έρευνα και μελέτη του χώρου. Θυμάμαι τον Γιάννη, έναν νέο αγρότη-κτηνοτρόφο από τα Τζουμέρκα που προσπαθούσε να αυξήσει ανεπιτυχώς τη μονάδα που έστησε με αγελάδες ελεύθερης βοσκής γιατί δεν του έδιναν τις απαραίτητες βοσκήσιμες εκτάσεις. Αρκέστηκε στα 80 ζώα ενώ θα μπορούσε να εκθρέψει περισσότερα γιατί αν δεν είχε τους ανάλογους βοσκοτόπους δεν θα εισέπραττε την επιδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (βλέπε ΟΠΕΚΕΠΕ) και συνεπώς δεν θα ήταν συμφέρουσα η εκτροφή. Μου έκανε εντύπωση που ισχυρίζονταν με απόλυτη βεβαιότητα πως υπεύθυνοι της κατάστασης ήταν πολιτικά πρόσωπα της Κυβέρνησης που λυμαίνονταν για λογαριασμό τους τις βοσκήσιμες εκτάσεις. Το θεώρησα ως μια ακόμη φήμη από τις περιρρέουσες που κυκλοφορούν μεταξύ των πολιτών που δεν τρέφουν στην πλειοψηφία τους εκτίμηση για την εντιμότητα του πολιτικού κόσμου.

Να λοιπόν που λίγο αργότερα ήρθε το σκάνδαλο του Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ) για να αποκαλύψει μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις και απάτες των τελευταίων δεκαετιών στο αγροτικό τομέα της χώρας μας.

Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, υπεύθυνος για τη διαχείριση άνω των 3 δισ. ευρώ ετησίως σε κοινοτικές ενισχύσεις, που αποτελούσαν το κύριο χρηματοδοτικό στήριγμα του αγροτικού τομέα, ερευνάται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για συστηματική απάτη και υπεξαίρεση εκατοντάδων εκατομμυρίων τα τελευταία χρόνια. Η Πίνδος γέμισε από ελιές και καρυδιές! Ο κ. Πρωθυπουργός ισχυρίζεται πως δεν γνώριζε τίποτα και ότι θα διαλευκάνει πλήρως το σκάνδαλο. Με 6 Υπουργούς γεωργίας και ισάριθμους Γενικούς Διευθυντές και Προέδρους του ΟΠΕΚΕΠΕ που άλλαζαν σαν τα πουκάμισα, ο ισχυρισμός περί παντελούς άγνοιας δεν γίνεται πιστευτός. Αν ο κ. Πρωθυπουργός δεν γνώριζε τι γίνονταν στον κρίσιμο τομέα του Υπουργείου Γεωργίας, αυτό είναι ένα σοβαρό παράπτωμα. Αυτό το έγκλημα στις προοπτικές ανάπτυξης του αγροτικού τομέα πρέπει να διερευνηθεί πλήρως και οι υπεύθυνοι να πληρώσουν τις συνέπειες των άνομων πράξεών τους.

Σε αυτές τις τέσσερις και πλέον δεκαετίες που μελετώ τα προβλήματα του αγροτικού χώρου κατέληξα στο συμπέρασμα ότι ο πολιτικός κόσμος της χώρας αδιαφορεί πλήρως για τους προβληματισμούς και τις υποδείξεις των επιστημόνων. Πάρτε για παράδειγμα την αρθρογραφία μου για τα προβλήματα που δημιουργεί η καφέ αρκούδα. Πρότεινα μέσω της εφημερίδας συγκεκριμένες λύσεις που θα έλυναν το πρόβλημα και θα το μετέτρεπαν επικερδές για την τοπική οικονομία, αν καταρτίζονταν ένα σχετικό πρόγραμμα. Ουδείς με κάλεσε για διευκρινήσεις. Ακούω τώρα για την ανάγκη να μάθουμε τον ακριβή αριθμό των ζώων. Μα φυσικά έχουν πολλαπλασιαστεί από τα μεγέθη της προηγούμενης καταμέτρησης. Το πρόβλημα είναι πως θα μπορέσουμε να περιορίσουμε τις τριβές των ζώων με τους ανθρώπους. Δεν τους καίγεται καρφί, όπως λέει ο απλός κόσμος. Ταυτόχρονα, ο ορίζοντας του ενδιαφέροντός τους δεν υπερβαίνει τα τέσσερα χρόνια, όσα και τα έτη για τα οποία εκλέγονται. Απουσιάζει παντελώς ο μακροχρόνιος προγραμματισμός. Σε μια καλά οργανωμένη δημοκρατική χώρα αυτό θα ήταν ευθύνη της κρατικής μηχανής η οποία έχει αλωθεί πλήρως από την εποχή του αλήστου μνήμης υπουργού του ΠΑΣΟΚ ο οποίος κατήργησε τις θέσεις των Γενικών Διευθυντών με αυτές των διορισμένων και αρεστών στο εκάστοτε κόμμα Γενικών Γραμματέων.

Την περίοδο 1963-1968 που σπούδαζα στο Τμήμα Γεωπονίας του ΑΠΘ όσοι με ρωτούσαν τι σπουδάζω και τους απαντούσα, εξέφραζαν την ικανοποίησή τους για την επιλογή μου, λέγοντας ότι θα έχω άμεσα διορισμό και μάλιστα με πρόσθετα πλεονεκτήματα από τη δωρεάν χορηγία γεωργικής γης. Λίγα χρόνια αργότερα, η έλευση της Κυβέρνησης των Συνταγματαρχών πάγωσε τους διορισμούς για τα επόμενα δέκα περίπου έτη. Πολλοί συνάδελφοί μου στράφηκαν στον ιδιωτικό τομέα ανοίγοντας καταστήματα γεωργικών εφοδίων και σήμερα ευλογούν τη συγκυρία που βελτίωσε δραματικά την οικονομική τους κατάσταση. Την ίδια περίοδο, αλλά και 2 δεκαετίες αργότερα το Υπουργείο Γεωργίας είχε το μεγαλύτερο ποσοστό υπαλλήλων του Γεωπόνων οι οποίοι είχαν μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό και ιδιαίτερα στην Αμερική από οποιοδήποτε άλλο Υπουργείο. Το ίδιο συνέβαινε και στο ακαδημαϊκό προσωπικό του Τμήματος Γεωπονίας. Σε αυτούς οφείλονται οι γοργοί ρυθμοί ανάπτυξης του αγροτικού τομέα που έφθασε να εισάγει νέες καλλιέργειες και να τις μετατρέπει σε παγκόσμια επιτυχία (σιτάρκεια, ροδάκινα, ακτινίδια, καπνά μπέρλευ, σπαράγγια, θερμοκηπιακές καλλιέργειες πρώιμων κηπευτικών, γιαούρτι, τυρί φέτα, κ.ά.).

Σήμερα μια βαριά σκιά σκεπάζει τα προβλήματα του αγροτικού χώρου. Η ύπαιθρος ερημώνεται, ιδιαίτερα στη Μακεδονία, και ουδείς φαίνεται να ανησυχεί. Πατριώτης σήμερα δεν είναι αυτός που ανυψώνει το εθνικό σύμβολο, αλλά αυτός που νοιάζεται και μοχθεί για την προκοπή του Μακεδονικού χώρου. Η κλιματική κρίση έχει κάνει την εμφάνισή της και θα είναι μαζί μας και τα επόμενα έτη με μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση καταστροφών. Κάνουμε κάτι για να την αποτρέψουμε ή καλύτερα για να μετριάσουμε τις συνέπειές της;. Δυστυχώς όχι.

Μια βαριά απαισιοδοξία με διακατέχει. Δεν ξέρω αν οφείλεται στην προχωρημένη ηλικία μου ή στην αδυναμία του συστήματος να εμπνεύσει το ζήλο και το μεράκι των μελών του για το κοινό συμφέρον. Τα παραδείγματα προσφοράς όλο και λιγοστεύουν και προέρχονται από απλούς πολίτες όπως η γερόντισσα που μάζεψε όλες τις οικονομίες της και δώρισε ένα ασθενοφόρο στο τοπικό κέντρο υγείας. Η μεγάλη πλειοψηφία φροντίζει να αυγατίσει την περιουσία της, ενίοτε καταφεύγοντας και σε άνομα μέσα.

Για τα επόμενα 30 έτη επιτρέψτε μου να κάνω μια πρόβλεψη. Η κρίση στον αγροτικό τομέα θα επιδεινωθεί. Τα τρόφιμα δεν θα ξαναγίνουν φθηνά, όπως ονειρεύονται πολλά πολιτικά στελέχη. Απεναντίας, θα ακριβύνουν ακόμη περισσότερο. Αιτία η συνεχιζόμενη αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού ο οποίος πρέπει να διατραφεί από ολιγότερες σε έκταση και γονιμότητα καλλιεργούμενες εκτάσεις και η περιβαλλοντική κρίση με τις ραγδαίες επιπτώσεις της στην παραγωγή τροφίμων. Την ίδια περίοδο θα αυξηθεί η ζήτηση για καλά καταρτισμένα στελέχη του γεωργικού τομέα που ενδέχεται να έχουν τότε την ίδια αίγλη που έχουν σήμερα τα στελέχη που παρέχουν ιατρικές υπηρεσίες. Συμπέρασμα, αν κάποιος δικός νεαρός ή νεαρά δείχνει προτίμηση στην ενασχόληση με τη Γεωπονική επιστήμη μην τους αποθαρρύνετε. Θα είναι ένα από τα πιο ζητούμενα επαγγέλματα του μέλλοντος!.